پیوندها
» مركز آموزش و پژوهش هاي توسعه و آينده نگري قم
» متون سياسي
» همايش و جشنواره استاني نظام پيشنهادها
» انجمن علوم سياسي ايران
» موسسه مطالعات و پژوهش هاي سياسي
» سياست و پژوهش
» دكتر مهدي مطهر نيا
» دكتر مقصود رنجبر
» دكتر مجتبي مقصودي
» بانک اطلاعات نشریات کشور
» پژوهشکده اطلاعات و مدارک علمی ایران
» پایگاه SID - جهاد دانشگاهی
» ایران پژوهش
» زبان انگلیسی سرایان
» جامعه مترجمان رسمی ایران
» دکتر داود فیرحی
» دکتر نجف لک زایی
» علمی کاربردی استانداری قم
» گردونه(دانشجویان ارشد مجازی دانشگاه تهران)
» فدراسيون گلف
جستجو
 فارسی :: انگلیسی
زندگي سراسر حل مسئله است
صفحه اول  >> اخبار >>
سیاست روز :: سایت شخصی دکتر رضا دلاوری | گزارش جلسه جايگاه مباني نظري در پايان نامه هاي ارشد و دكتري
گزارش جلسه جايگاه مباني نظري در پايان نامه هاي ارشد و دكتري
موضوع: سياسي

گزارش جلسه جايگاه مباني نظري در پايان نامه هاي ارشد و دكتري

   جلسه ی «بررسي نقش و جايگاه مباني نظري در پايان نامه هاي كارشناسي ارشد و رساله هاي دكتري» به همت انجمن علوم سياسي ايران «شعبه ي زنجان» و با همكاري معاونت پژوهشي دانشگاه آزاد زنجان با حضور دکتر سيد جلال دهقاني فيروز آبادي استاد تمام روابط بين الملل دانشگاه علامه طباطبائي برگزار شد.

در آغاز جلسه دکتر دهقانی با بیان این که جايگاه مباني نظري در پايان نامه هاي كارشناسي ارشد و رساله هاي دكتري ذاتاً يك بحث فرا نظري ست،  و این که نظريه چه نقشي مي تواند در پژوهش داشته باشد، پرسشي برون نظري قلمداد می گردد، عنوان داشت:

اين گونه بحث ها،  اصطلاحاً فرا نظري گفته مي شود به اين معنا كه اگر نظريه اي در مورد يك نظريه ارائه شود به فرا نظريه (Meta theory ) موسوم است. پرسش هايي مانند يك نظريه چگونه ساخته و پرداخته مي شوند. آيا نظريه تحت تأثير عوامل بيروني است؟ يا عوامل بيروني را تحت تاثير قرار مي دهد؟ رابطه ي بين نظريه و عمل چيست؟ همه در چارچوب فرا نظري قابل بحث هستند.

دکتر دهقانی در ادامه از ارتباط این موضوع با روابط بین الملل سخن به میان آورده و عنوان می دارد؛

 برخي معتقدند كه اين مباحث ارتباطي به رشته ي روابط بين الملل ندارند، اما تلقي من اين است كه اين يك نظر شخصي است، از آن جايي كه بحث هاي فرا نظري تا اندازه ي قابل توجه ي انتزاعي و فلسفي هستند فهم آنها تا حدي دشوار است. برخي ديگر نيز معتقدند كه بحث هاي فرا نظري ما را از بحث اصلي روابط بين الملل دور مي كند. اما من بر اين باورم كه هم بحث هاي اصلي روابط بين الملل و هم بحث هاي فرا نظري هر دو لازم مي باشند.

استاد دانشگاه علامه طباطبایی در ارتباط با نقش و جايگاه نظريه ها در پژوهش به ويژه پايان نامه و رساله ها، پرسش هایی اساسی طرح می نماید كه آيا نظريه در پژوهش تاثيري دارد يا خير ؟ همچنين به لحاظ فرا نظري اصولا ما چه تعريفي از نظريه داريم؟ آيا در رشته ي روابط بين الملل و اين حوزه مطالعاتي چيزي به نام نظريه آنگونه كه به تعريف پوزيتيويستي از آن عادت كرده ايم وجود دارد؟

دکتر دهقانی فیروز آبادی در مقام پاسخ میافزاید؛

آنهايي كه طرفدار نظريه به معناي علمي هستند اذعان مي كنند كه در رشته ي روابط بين الملل چنين نظريه اي  فعلاً وجود ندارد، برخي نيز در تلاشند كه چنين نظريه اي را عرضه كنند، نظريه اي كه بر اساس يك سري گزاره هاي تجربي به روش استقرايي آزموده شود. به طو كلي در وهله ي نخست اگر نظريه اينگونه تعريف شود كه واقعيت را تبيين و توصيف نمايد،  چنين نظريه اي فعلاً در حوزه مطالعات روابط بين الملل وجود ندارد و بسياري از نظريه هايي كه داعيه ي نظريه دارند امروز با چالش جدي مواجه اند. ما تعريف خاصي از نظريه داريم كه بيشتر در علوم تجربي و طبيعي كاربرد دارد. رفتار گراها در يك برهه اي در صدد بودند كه آن  را در حوزه ي روابط بين الملل به كار گيرند و براساس آن علم و پژوهش را سامان بخشند. بسياري از منابع و پژوهش هاي دهه شصت ميلادي شبيه آمار و رياضي بوده، و بسياري از مطالب ساده در قالب فرمول رياضي بيان مي شده است، چرا كه تلقي از نظريه و پژوهش اين بوده كه پديده ها را بايد اندازه گرفت و براساس آن تبيين كرد و به زبان رياضي بيان نمود، همين تلقي بسياري از پايان نامه ها  را تحت تاثير خود قرار داده بود. پژوهش هاي اين دهه همه به اين صورت هستند.

ایشان در تعریف نظریه عنوان می دارد؛

 يك تعريف موثق از نظريه عبارت  از اين است كه نظريه مجموعه اي از گزاره ها و مقولات و مفاهيم منسجم و منطقي است كه ايده ي مشخصي را در مورد روابط بين الملل بيان مي كند و پرسش هاي خاصي را مطرح كرده و ذهنيت ما را شكل مي دهد و يكسري مفاهيم و مقولات را ايجاد مي كند. از اين منظر نظريه در چارچوب يك سري گزاره ها و مفاهيم بيان مي شود. از اين روپست مدرن ها استدلال مي كنند كه معرفت ما فراتر از زباني است كه مي بينيم . به عبارت بهتر شناخت ما به اندازه ي زباني است كه مي توانيم با آن حرف بزنيم، يعني هر آنچه را كه آدمي مي خواهد بيان كند در قالب زبان مي ريزد و اين قالب هاي زبان است كه شناخت ما از واقعيت ها را شكل مي دهد. نتيجه اينكه امروز در علوم سياسي و روابط بين الملل تعريف پوزيتيويستي از نظريه تنها تعريف نيست و اينكه علم و نظريه به طور قطع بايد آزموده شود و راستي آزمايي گردد

دکتر دهقانی در ادامه با بیان این که نباید ارزش ها و علایق در موضوع پژوهش و سیر تکمیلی آن دخالت داشته باشد می گوید؛

تلاش ما بايد اين باشد كه ارزش هايمان را در موضوع پژوهش دخالت ندهيم، هر چند در مکانی رشد كرده و تربيت یافته، و فرآيند جامعه پذيري ما به گونه اي بوده است كه ناخودآگاه می تواند در موضوع پژوهش ها تأثیر بگذارد و ما باید در صدد كاستن آن باشيم. واقعيت اين است كه قوانين و واقعيت هاي عيني فارغ از علايق ما وجود دارند. و اين كاري است كه  پوزيتيويست ها سعي مي كنند در روابط بين الملل انجام دهند. اين قوانين هم عين همان قوانين عيني است. يعني مانند يك قاعده ي كلي فرا زماني و فرامكاني است مانند نيروي جاذبه ي زمين بنابراين ما يك قاعده ي كلي پيدا مي كنيم و بعد اجزا و مصاديق را ذيل آن قرار مي دهيم و سپس بي آنكه به سراغ پژوهش برويم دست به نتيجه گيري مي زنيم مثلا مي گوييم دموكراسي ها با يكديگر نمي جنگند، آيا پرسش اين است يا در عالم واقعيت هم اينگونه است؟ و هيچ متغير ديگري هم در آن تاثير ندارد؟ بنابراين امروزه اين ادعا كه پژوهش عيني امكان پذير است و عينيت از ذهنيت جداست و مي توان نظريه را از عمل تفكيك كرد، با چالش جدي روبرو شده است. امروزه بسياري بر اين اعتقاد دارند كه ما چه بخواهيم و چه نخواهيم نظريه ها تحت تأثير ارزش ها قرار دارند از همين رو بدون اينكه ما بخواهيم نوعي نظريه ي ارزش دار مطرح است. به هر صورت پژوهش هايي كه ما مي كنيم بايد دردي از جامعه بشري را حل كند. اگر متعاقب قرار دادهاي  وستفالي دولت ملت هاي مدرن تشكيل نشده بودند، روابط بين الملل امروزه چگونه بود؟ ما به اين گونه سيستم عادت كرده ايم اما سيستم دولت ملت ها مي توانست به گونه اي ديگر باشد، امكان هاي ديگري هم وجود داشت كه ما روابط بين الملل را به گونه اي ديگر سامان دهيم اما چون به اين عادت كرده ايم فكر مي كنيم كه يك نوع بيشتر نيست در حالي كه نظريه هاي پست مدرن و انتقادي سعي مي كنند همين نكته را گوشزد نمايند. ما در تعامل با يكديگر و به صورت بين الاذهاني مي توانيم واقعيت هايي را خلق كنيم و قاعدتا مي توانيم آنها را تغيير دهيم پس حداقل بخشي از واقعيت اجتماعي را ما مي سازيم در اين صورت به معرفت عيني بايد به ديده ي ترديد نگريست

در ادامه این جلسه که با حضور علاقه مندان و دانشجویان رشته ی علوم سیاسی و روابط بین الملل استان زنجان برگزار گردید دهقانی در باب کاربرد نظریه و این که اگر واقعیت عینی باشد و بشود از طریق دیدگان آن را مشاهده کرد، دیگر چه نیازی به نظریه وجود دارد اظهار داشت؛

ما دسترسي مستقيم به واقعيت نداريم، دسترسي به واقعيت توهمي بيش نيست،  واقعيت ها خودشنان سخن نمي گويند، در ميان انبوهي از اطلاعات در حوزه ي روابط بين الملل ما كداميك را بايد انتخاب كنيم . اينجاست كه ناخودآگاه نظريه اي در ذهنمان وجود دارد، يا اينكه خودآگاه نظريه اي را انتخاب مي كنيم كه وظيفه ي انتخاب اطلاعات را انجام دهد. ما دو نوع ايدئولوژي نهان و آَشكار داريم، که تاكيد ما بيشتر بر ايدئولوژي آشكار است در حاليكه آنچه كه ما نمي دانيم ايدئولوژي است، كه تاثير گذارتر است. يكي از خفي ترين اعمال قدرت آن است كه طرف مقابل نداند كه بر وي اعمال قدرت مي شود. ذهنيت ما به گونه اي شكل گرفته كه واقعيت ها را براساس آن مي بينيم. يعني ما براساس آنچه كه در ذهنمان است اطلاعاتي را كسب مي كنيم و براساس ذهنيت  خود آن را تأيل مي كنيم و اين نكته ي مهمي است

 شايان ذكر است كه متغير هاي بسيار زيادي بر يك  حادثه و پديده هاي بين المللي تاثير مي گذارد و ما در صدد تحليل اين موضوع هستيم كه متغيرها را چگونه انتخاب كنيم. مهم ترين كاركرد اين نظريه اين است كه به ما مي گويد كدام متغير مهم است و كدام متغير مهم نيست

دست آخر دکتر سید جلال دهقانی فیروز آبادی ضمن تشکر و قدر دانی از برگزار کنندگان این جلسه و حسن انتخاب موضوع و ضرورت پرداختن بر چنین مباحثی گفتند

 

روابط بين الملل، مجموعه اي از علوم ديگر است. دانشمند روابط بين الملل  به علومي چون جامعه شناسي، روانشناسي و اقتصاد  و حتي الهيات و فلسفه نياز دارد او بايد آنها را بصورت كاربردي بداند که در نظريه ها از آنها بهره ببرد. نظريه اي كه براي پايان نامه و رساله اي انتخاب مي شود، روش را نيز مشخص مي كند، يكي از مهمترين اشكالات رساله ها و پايان نامه ها اين است كه يك نظريه انتخاب مي شود اما روش ديگري كه متناقض با آن نظريه است در پيش گرفته مي شود. جايگاه نظريه و نقش مباني نظري در رساله ها و پايان نامه هاي دانشجويي كاربست نظري است. نظريه، نقشه ي راهي است كه به ما مي دهد. در چارچوب نظري موضوعات بايد مشخص شود و ارزشي نبايد با آن برخورد كرد

 

1394/3/31
پر بازدید
1391/9/23: نمونه سوال آزمون دكتراي علوم سياسي
1390/2/4: فرهنگ لغات و اصطلاحات علوم سياسي و روابط بين الملل
1390/11/5: انگليسي براي دانشجويان رشته علوم سياسي دکتر هرمز داورپناه
1391/12/5: عروج ملكوتي دكتر عليرضا سنجابي جانباز 8 سال دفاع مقدس و عضو هيات علمي دانشگاه آزاد تهران مركزي
1391/7/10: برخی منابع در س روش تحقیق در علوم سیاسی
آخرین مطالب
1398/5/13: مراسم اختتامیه مسابقات قهرمان کشوری زیر 18 سال دختران
1398/5/13: اختتامیه دومین دوره جشنواره المپیاد استعدادهای برتر رشته گلف پسران
1398/1/28: قدرت اندیشه
1397/5/6: برنامه فرهنگ جامع واژگان و اصطلاحات سیاسی
1397/2/6: جامعه شناسی پس از پست‌مدرنیسم اثر دیوید اوئن
بدون نظر

نام
پست الکترونیکی
وب سایت
متن
کد امنیتیکد
تکرار کد امنیتی حساس به حروف کوچک و بزرگ
مطالب مهم

قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری در نظم حقوقی کنونی

            مولف : محمدرضا دلاوری (قاضی دیوان عدالت اداری)

 

مسئولیت مدنی ناشی از افشای اسرار پزشگی در حقوق ایران و حقوق کامن لا

              مولف: محمد حسین دلاوری

سخن برگزیده
انديشه های بزرگ است که مايه بزرگی است ؛ نه کارهای بزرگ. (رابرت برونينگ)
شعر
ایدل چو زمانه می‌کند غمناکت
ناگه برود ز تن روان پاکت
بر سبزه نشین و خوش بزی روزی چند
زان پیش که سبزه بردمد از خاکت
خيام
حدیث
بردباری، زيور انسان است. - امام حسين(ع)
دمی با حافظ
دل و دینم شد و دلبر به ملامت برخاست

گفت با ما منشین کز تو سلامت برخاست

که شنیدی که در این بزم دمی خوش بنشست

که نه در آخر صحبت به ندامت برخاست
کنتور
امروز:
    بازدید: 852
    صفحات مرور شده: 871
روز گذشته:
    بازدید: 569
    صفحات مرور شده: 593
جمع کل:
    بازدید: 7040751
    صفحات مرور شده: 22570253