پیوندها
» مركز آموزش و پژوهش هاي توسعه و آينده نگري قم
» متون سياسي
» همايش و جشنواره استاني نظام پيشنهادها
» انجمن علوم سياسي ايران
» موسسه مطالعات و پژوهش هاي سياسي
» سياست و پژوهش
» دكتر مهدي مطهر نيا
» دكتر مقصود رنجبر
» دكتر مجتبي مقصودي
» بانک اطلاعات نشریات کشور
» پژوهشکده اطلاعات و مدارک علمی ایران
» پایگاه SID - جهاد دانشگاهی
» ایران پژوهش
» زبان انگلیسی سرایان
» جامعه مترجمان رسمی ایران
» دکتر داود فیرحی
» دکتر نجف لک زایی
» علمی کاربردی استانداری قم
» گردونه(دانشجویان ارشد مجازی دانشگاه تهران)
» فدراسيون گلف
جستجو
 فارسی :: انگلیسی
زندگي سراسر حل مسئله است
صفحه اول  >> مقالات >>
سیاست روز :: سایت شخصی دکتر رضا دلاوری | اصول تنظيم و كنترل بودجه (8)
اصول تنظيم و كنترل بودجه (8)
موضوع: مديريتي

روش‌های برآورد هزینه

برای برآورد هزینه­ها که طرف دیگر بودجه است، روش‌های زیر وجود دارد:

     بودجه متداول یا سنتی

بودجه متداول یا سنتی یعنی بودجه­ای که در آن اعتبارات هر سازمان دولتی به تفکیک فصول و مواد هزینه مشخص می­گردد. در این روش بودجه­ریزی، نوع و ماهیت هزینه­ها نشان داده می­شود، ولی مشخص نمی­گردد که هر هزینه برای نیل به کدام هدف و منظور یا اجرای کدام برنامه یا فعالیت خاص انجام شده است.

یکی از علل اصلی استفاده گسترده از روش بودجه­ریزی متداول ارتباط نزدیک این روش با حسابداری دولتی و امکان اعمال کنترل بودجه­ای مناسب در آن است. زیرا در طبقه­بندی اعتبارات بر حسب فصول و مواد هزینه، برای هر یک از انواع مخارج جاری و سرمایه­ای اعتباری معین تصویب می­شود تا هزینه­های مربوط به کالا و خدمات خریداری شده در سال اجرای بودجه در محدوده اعتبارات مصوب انجام شوند. بدیهی است هر اندازه که اعتبارات مصوب به فصول و مواد هزینه بیشتری تقسیم شوند، به همان میزان انعطاف­پذیری اجرای بودجه و اختیارات مؤسسات دولتی در مصرف اعتبارات کاهش خواهد یافت.

     بودجه­ریزی افزایشی

این روش با شیوه تغییرات جزئی در تصمیم­گیری انطباق دارد. طبق این روش، برای تصمیم­گیری جدید، به تصمیمهایی که قبلاً در زمینه مورد نظر گرفته می­شود مراجعه می­کند و با توجه به نیازهای موجود، تغییراتی جزئی در آن‌ها به وجود می­آید. بودجه­ریزی افزایشی برای اجتناب از مشکلات ناشی از کار عظیم و پر دردسر بودجه­نویسی سالانه ابداع شده است. در این شیوه، بودجه سال گذشته به عنوان پایه­ای برای مصارف جاری فرض شده و یک افزایش سالانه برای آن در نظر گرفته می­شود که بستگی به روند تغییرات قیمت‌ها، تغییر حجم عملیات موجود و تقبل وظایف جدید از طرف دولت عواملی از این قبیل دارد.

     بودجه برنامه­ای

بودجه برنامه­ای بودجه­ای است که در آن اعتبارات بر حسب وظایف، برنامه­ها و فعالیتهایی که سازمان دولتی در سال مالی اجرای بودجه برای نیل به اهداف خود باید انجام دهد، پیش­بینی شده باشد. در بودجه برنامه­ای اعتبارات هر یک از برنامه­ها و فعالیت‌ها و طرح‌های سازمان دولتی در قالب فصول و مواد هزینه پیش­بینی می­گردد. در بودجه برنامه­ای برخی از کشورها، فقط برنامه­ها به فصول و مواد هزینه تقسیم می­شوند، در حالی که در برخی دیگر از کشورها، فعالیت‌ها و طرحها نیز به صورت فصول و مواد هزینه پیش­بینی می­گردند.

در بودجه برنامه‌ای هزینه اجرای یک برنامه یا فعالیت بر حسب فصول و مواد هزینه محاسبه و برآورد می‌شود. روش حد متوسط هزینه‌های قطعی مبنای محاسبه هزینه در بودجه برنامه‌ای است.

     بودجه عملیاتی

بودجه عملیاتی عبارت است از بودجه­ای که بر اساس وظایف، عملیات و پروژه­هایی که سازمان‌های دولتی تصدی اجرای آن‌ها را به عهده دارند تنظیم می­شود. در تنظیم بودجه عملیاتی به جای توجه به وسایل اجرای فعالیت‌ها، خود فعالیت و مخارج کارهایی که باید انجام شود، مورد توجه قرار می­گیرد. در بودجه عملیاتی علاوه بر تفکیک اعتبارات به وظایف، برنامه­ها، فعالیت‌ها و طرحها حجم عملیات و هزینه­های اجرایی عملیات دولت و دستگاههای دولتی طبق روش‌های علمی مانند حسابداری قیمت تمام شده محاسبه و اندازه­گیری می­شوند. ارقام پیش­بینی شده در بودجه عملیاتی باید مستند به تجزیه و تحلیل تفصیلی برنامه­ها و عملیات و نیز قیمت تمام شده آن‌ها باشد.

غالباً بودجه برنامه­ای و عملیاتی را مترادف یکدیگر می­پندارند. اما، در حقیقت، این دو عنوان کاملاً مترادف نیستند. بودجه برنامه­ای بیشتر به طبقات بالاتر سلسله مراتب سازمانها مربوط است، در حالی که بودجه عملیاتی حدود فعالیت و عملیات طبقات پایین سلسله مراتب نیز مورد بررسی و پیش­بینی بودجه­ای قرار می­گیرد. در بودجه برنامه­ای نظر قانونگذار به برنامه­ها و در بودجه عملیاتی به عملیات واحدهای سازمانی معطوف است. در تنظیم بودجه برنامه­ای ممکن است بدون محاسبه دقیق مخارج هر واحد از فعالیت دولتی، هزینه را فقط بر اساس سیاست کلی مالی دولت پیش­بینی کرد؛ در صورتی که شرط اساسی برای تهیه بودجه عملیاتی این است که حجم و مقدار فعالیت سازمان‌های دولتی تعیین و هزینه هر واحد از فعالیت‌ها محاسبه شود. به طور کلی می­توان گفت که بودجه برنامه­ای فقط به منظور راهنمایی مدیران سازمان‌های دولتی در اداره امور عمومی و اخذ تصمیم، مفید واقع می­شود؛ در حالی که بودجه عملیاتی علاوه بر راهنمایی عملکرد، کلیه واحدهای سازمانی و کارکنان مؤسسات و ادارات دولتی را نیز کنترل می­کند.

     بودجه­بندی بر مبنای صفر

کار افرادی که بودجه جدید را می­نویسند یا تهیه می­کنند این است که چه اقلامی از بودجه را باید حذف کرد و چه فعالیتهایی را باید اضافه کرد. یک چنین کاری باعث می­شود که مدیریت برای ادامه دادن یا ادامه ندادن نوع خاصی از کار تعصب ویژه­ای به خرج دهد. بودجه­بندی بر مبنای صفر (ZBB) سعی دارد که این نقیصه را بر طرف کند. ZBB توجیه مجدد هر فعالیت از مبنای صفر است و طبق این روش، هزینه­های آینده به هزینه­های گذشته بستگی ندارد.

با رعایت این شیوه سازمان مدیریت و برنامه­ریزی باید از محل صرفه­جویی­های طرحها و فعالیت‌های بدون اولویت و فاقد بازدهی اقتصادی دستگاهها و جایگزین کردن آن‌ها با پروژه­ها و طرح‌های با اولویت بالا، به شیوه­ای اقدام به تخصیص منابع کند که سرجمع هزینه­های دولت از سالی به سال دیگر ثابت بماند. بودجه­بندی بر مبنای صفر باعث می­شود تا مقدار بیشتری کارهای دفتری انجام شود و احتمالاً روحیه افراد و مدیرانی که باید برای اقلام هزینه­های پیشنهادی دلایل موجهی ارائه نمایند تضعیف گردد.

     نظام بودجه­ریزی طرح و برنامه (PPBS)

نظام بودجه­ریزی طرح و برنامه در سال 1960 توسط وزارت دفاع ایالات متحده امریکا مورد استفاده قرار گرفت. با استفاده از نظام PPBS می­توان برنامه­ریزی، طرح­ریزی، بودجه­نویسی، اطلاعات و کنترل مدیریت و ارزشیابی برنامه­ای را به هم مرتبط ساخت و در عین حال نسبت به تجزیه و تحلیل سیستماتیک هر یک از عناصر تاکید کرد. در این نظام بیش از آنکه بودجه­ریزی داده­ها (Inputs) مطرح باشد، بودجه­ریزی ستاده­ها (Outputs) مطرح است. به کمک روش بودجه­بندی طرح و برنامه در یک قالب کلی طرحها، برنامه­ها و پروژه­ها مورد بررسی و ارزیابی قرار می­گیرند و با نگرشی سیستمی به بودجه­بندی امکان مقایسه پروژه­ها و برنامه­ها با هم و انتخاب اثربخش­ترین آن‌ها در نیل به اهداف کلی فراهم می­شود.

 

1392/9/12
پر بازدید
1393/3/2: آسيب شناسي آموزش كاركنان با تاكيد بر اثر بخشي آن در سازمانهاي ايراني
1392/8/12: نمونه سوال اصول تنظیم و کنترل بودجه
1393/3/2: فرسودگي شغلي يا job burnout :
1392/8/7: اصول تنظيم و كنترل بودجه(4)
1393/8/30: سوالات درس مسائل جاری در مدیریت
آخرین مطالب
1397/11/21: كار تيمي و شيوه هاي گروهي حل مساله
1393/8/30: سوالات درس مسائل جاری در مدیریت
1393/3/2: رفتار سياسي و نقش آن در سازمان و مديريت
1393/3/2: آسيب شناسي آموزش كاركنان با تاكيد بر اثر بخشي آن در سازمانهاي ايراني
1393/3/2: فرسودگي شغلي يا job burnout :
بدون نظر

نام
پست الکترونیکی
وب سایت
متن
کد امنیتیکد
تکرار کد امنیتی حساس به حروف کوچک و بزرگ
مطالب مهم

قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری در نظم حقوقی کنونی

            مولف : محمدرضا دلاوری (قاضی دیوان عدالت اداری)

 

مسئولیت مدنی ناشی از افشای اسرار پزشگی در حقوق ایران و حقوق کامن لا

              مولف: محمد حسین دلاوری

سخن برگزیده
برخی کتب را بايد چشيد، بعضی را بايد بلعيد و قليلی را بايد جويد و هضم کرد. (فرانسيس بيکن)
شعر
گر می نخوری طعنه مزن مستانرا
بنیاد مکن تو حیله و دستانرا
تو غره بدان مشو که می مینخوری
صد لقمه خوری که می غلام‌ست آنرا
خيام
حدیث
نيکوترين عادات، تفکر است و حکمت زاده ي تفکر - حضرت علی (ع)
دمی با حافظ
ساقی به نور باده برافروز جام ما

مطرب بگو که کار جهان شد به کام ما

ما در پیاله عکس رخ یار دیده‌ایم

ای بی‌خبر ز لذت شرب مدام ما
کنتور
امروز:
    بازدید: 377
    صفحات مرور شده: 420
روز گذشته:
    بازدید: 402
    صفحات مرور شده: 424
جمع کل:
    بازدید: 7134774
    صفحات مرور شده: 22678732